#KSIĄŻKI

Przed dwudziestu laty wydany został "Zin Zinów" - dziś właściwie pozycja nie do zdobycia. Biały kruk. Zbiór kibicowskich informacji na podstawie wielu zinów, czyli opis 248 ekip kibicowskich i ich działalności w latach 1994-2001. Całość zaprezentowana została we wrześniu 2001 roku, a niesamowitą robotę wykonał kibic Legii, "Jantych". Dziś można jedynie żałować, że po latach nie zrobiono dodruku tego niesamowitego wydawnictwa, które przenosi nas jakby do poprzedniej kibicowskiej epoki. Dla współczesnych czytelników najlepszym odnośnikiem będzie seria "Szalone lata 90-te".

Przed dwoma laty na polskim rynku wydawniczym ukazała się jedna z książek Jamesa Montague - pierwsza przetłumaczona na język polski. "Klub Miliarderów. Jak bogacze ukradli nam piłkę nożną" - pod takim tytułem wydana została książka, w której opisane zostały przeróżne przypadki klubów sportowych i ich właścicieli (czasem niedoszłych), którzy wykorzystywali kluby do bogacenia się lub też zdobywania władzy.

Druga książka wydana przed laty przez Romana Zielińskiego (po "Pamiętniku Kibica") zatytułowana była "Liga Chuliganów" i trafiła do sprzedaży w roku 1997. Na tamte czasy była niezwykle popularna, choć wśród wielu ekip wzbudzała wiele kontrowersji ze względu na subiektywny opis różnych zdarzeń. Do dzisiaj tego typu publikacji jest na naszym rynku jak na lekarstwo, więc nic dziwnego, że wielu młodszych kibiców sięga po nią, aby poznać choć trochę specyfikę ruchu kibicowskiego w naszym kraju w latach 80. i 90. Zupełnie inną niż ma to miejsce obecnie.

Wydawnictwo GiA kontynuuje zapoczątkowaną w 2016 roku serię "Mistrzostwa Polski. Stulecie", która przedstawia przebieg wszystkich rozgrywek Mistrzostw Polski w historii. W grudniu 2020, tuż przed Świętami, ukazał się tom siódmy opisywanej serii, który... wyprzedził szósty tom, który wyjdzie dopiero na wiosnę 2021.

W grudniu 2020 roku ukazała się książka/album "Navijači", będący kompendium wiedzy nt. ruchu kibicowskiego w krajach byłej Jugosławii. Liczący przeszło 600 stron materiał wciąga niesamowicie, szczególnie tych, których interesuje historia tego regionu Europy, a przede wszystkim historia wszystkich grup kibicowskich, jakie kiedykolwiek działały na Bałkanach.

Bardzo ciekawą książkę na temat wybitnego przedwojennego długodystansowca wydano w 1987 roku w Drezdenku. Miejsce wydania publikacji nie jest przypadkowe. Józef Noji, będący bohaterem publikacji, urodził się w Pęckowie nieznacznie oddalonym od Drezdenka właśnie. W książce napisanej przez Franciszka Grasia poznajemy losy Nojiego od najmłodszych lat. Postać tę, również korzystając z materiałów z tej właśnie publikacji, opisaliśmy tutaj.

W listopadzie tego roku na rynku ukazał się "Rocznik 2020", czyli 60 tom popularnej encyklopedii piłkarskiej Fuji, podsumowujący rocznik 2019/2020 - na stulecie mistrzostw Polski. W środku znajdziemy podsumowanie meczów wszystkich reprezentacji Polski (od najmłodszych drużyn młodzieżowych do pierwszej reprezentacji), jak również wszystkich klas rozgrywkowych od ekstraklasy do najniższej klasy rozgrywkowej.

Przed trzema laty wydany został album wydawnictwa GiA z okazji 100-lecia PZPN, w którym podsumowane zostały występy piłkarskiej reprezentacji Polski w latach 1921-2018. W nim oczywiście znajdziemy sporo o piłkarzach Legii, którzy przez te lata regularnie występowali w narodowej reprezentacji.

Legijna sekcja lekkoatletyczna była niezwykle mocna, a zawodnicy naszego klubu zdobywali medale w niemal wszystkich konkurencjach. Wydana przed laty książka "4x100 dla Polski" skupia się na Polkach, które startowały w sztafecie 4x100 metrów. Wśród nich nie mogło zabraknąć legionistek.

Książka Andrzeja Jucewicza zatytułowana "Trenerski chleb" przedstawia wybitnych trenerów, którzy prowadzili reprezentacje Polski w różnych dyscyplinach, osiągając niemałe sukcesy. Sporo z nich szkoliło w reprezentacjach zawodników Legii, która przez lata dostarczała wielu wybitnych sportowców w różnych dyscyplinach sportu. Część z tych szkoleniowców zresztą miało okazję pracować w Legii jako trenerzy klubowi danych sekcji (m.in. Górski i Wagner), bądź zawodnicy (Górski, Roguski) lub też inni pracownicy sekcji (Bolesław Bogdan przez wiele lat był kierownikiem sekcji pięcioboju nowoczesnego Legii).

Seria wydawnicza "Na olimpijskim szlaku", opisująca występy polskich sportowców na najważniejszych imprezach, tj. Igrzyskach Olimpijskich (letnich i zimowych), po raz pierwszy wydana została w roku 1965. Miało to miejsce rok po IO w Tokio, gdzie wśród startujących w różnych dyscyplinach, nie zabrakło zawodników Legii Warszawa.

Długo trzeba było czekać na pierwszą książkę o jakby nie patrzeć, nietuzinkowym piłkarzu, jakim bez wątpienia był Roman Kosecki. Dopiero w listopadzie tego roku wydana została pierwsza biografia tego wielokrotnego reprezentanta Polski, zawodnika Legii oraz kilku klubów europejskich. Autorami "Kosy" są Dariusz Faron i Dariusz Dobek, dziennikarze "Przeglądu Sportowego" i Onetu.

10 września tego roku miała miejsce premiera piątej części "Kopalni", czyli książki zawierającej kilkanaście obszernych artykułów związanych ze sobą tematycznie. Tematem tej części jest porażka, a całość jak zwykle zebrał Piotr Żelazny, który poprzednimi wydaniami wyrobił serii pozycję na rynku.

Książka Krzysztofa Szujeckiego zatytułowana "Sportsmenki" to opowieść o kobietach, prekursorkach, które na zawsze zmieniły oblicze polskiego sportu.

"Mecz to pretekst" to książka, która swoją premierę miała w październiku tego roku, a jej autorzy przedstawiają miejsca, w których albo toczyła się wojna, albo też w tym rejonie miały miejsce różne konflikty. Licząca ok. 320 stron książka składa się z sześciu rozdziałów, z których każdy to osobna historia i można czytać w dowolnej kolejności.

Kolekcja "Gwiazdy Legii" pojawiła się na rynku 6 sierpnia 2018 w formie 16-stronicowego pisma wraz z dodatkami. Tymi były m.in. specjalne numizmaty (medale o średnicy 31mm), a kolejne zeszyty pisma, które wychodziły co dwa tygodnie, lądowały w dołączonym później specjalnym segregatorze. Na medale przygotowano specjalne pudełko. Niestety od samego początku pozycja ta wydawała się niedopracowana.

Przed kilku laty ukazała się bardzo interesująca książka Jacka Komudy zatytułowana "Ostatni honorowy". Powieść oparta jest na autentycznych wydarzeniach z lat 80. i 90. minionego wieku, autor jednak zmienił imiona i nazwiska bohaterów. A głównym bohaterem powieści jest szermierz Legii Warszawa, Kuba Błażyk.

W wydanej w 1986 roku książce "Strzał w dziesiątkę" znajdują się historie dziesięciu postaci związanych z polską piłką, opisanych przez różnych dziennikarzy. Autorzy przygotowali kilkustronicowe opowieści nt. takich zawodników jak Włodzimierz Lubański, Kazimierz Górski, Zbigniew Boniek, Antoni Piechniczek, Grzegorz Lato, Władysław Żmuda, Jan Tomaszewski, Andrzej Szarmach, Alojzy Jarguz oraz Kazimierz Deyna. Kilku z nich (Piechniczek, Górski, Tomaszewski i Deyna) ma przeszłość związaną z Legią. Każda z nich opatrzona jest jedną fotografią.

Grzegorz Aleksandrowicz to znany przed laty sędzia piłkarski, ale również dziennikarz sportowy. Właściwie swoją przygodę z piłką rozpoczął od relacjonowania imprez sportowych, w tym meczów piłkarskich. Dopiero później zapisał się na kurs sędziowski... a to po to, by jego szef z ogólnopolskiego dziennika sportowego, pozwolił mu na ocenianie arbitrów w swoich relacjach.

W lipcu na rynku pojawiła się książka Anny Sulińskiej zatytułowana "Olimpijki". W formie reportażu przedstawione zostały różne zawodniczki, które przed laty reprezentowały nasz kraj na igrzyskach olimpijskich. Książka nie ogranicza się do jednej dyscypliny - poznajemy m.in. historie lekkoatletek, wioślarek, siatkarek, czy łyżwiarek.

Arkadiusz Onyszko kojarzyć się może z antygejowskimi wypowiedziami, o których szczególnie głośno było swego czasu w Danii, problemów zdrowotnych na koniec kariery zawodniczej, a także ze stosowaniem przemocy wobec żony. Sportowo kojarzony jest przede wszystkim z duńskimi drużynami, w których spędził większość seniorskiej przygody z piłką. Mało kto pamięta, że przez rok był zawodnikiem Legii Warszawa. "W Legii nie pograłem, ale przynajmniej nieźle to wyglądało pod względem finansowym" - wspomina były bramkarz.

W ostatnich tygodniach na rynku ukazała się książka Antoniego Bugajskiego w ramach "Biblioteki Przeglądu Sportowego", zatytułowana "Był sobie piłkarz...". W środku znajdujemy 40 "niezwykłych historii zawodników nie tylko z pierwszych stron gazet". Oczywiście nie mogło zabraknąć w niej legijnych opowieści, dotyczących piłkarzy grających z eLką na piersi, bądź i takich, którzy po karierach w innych klubach, w Legii pełnili rolę trenerów (choćby Jerzy Kraska).

Przez pewien czas Tomasz Jagodziński pełnił rolę dyrektora Muzeum Sportu i Turystyki, był rzecznikiem prasowym PZPN, a w roku 2008 miał kandydować na stanowisko prezesa PZPN. Tymczasem kilkanaście lat wcześniej, w 1993 roku ten sam człowiek wydał głośną w tamtym czasie książkę "Cwaniaczku, nie podskakuj", w której opisywał afery i skandale polskiego futbolu.

Na początku lat 90. Jan Tomaszewski napisał książkę zatytułowaną "Kulisy reprezentacyjnej piłki". Bramkarz, który zatrzymał Anglię, już wtedy starał się pokazać trochę kontrowersji przy opowieściach dotyczących słynnych występów w kolejnych międzynarodowych imprezach, takich jak jak igrzyska olimpijskie, czy mistrzostwa świata. Tomaszewski, który w przeszłości miał krótki epizod w barwach Legii, już na pierwszych stronach postanowił "rozliczyć się" z klubem, w którym radził sobie mocno przeciętnie.

Dzisiaj przedstawiamy książkę, która swoją premierę miała w połowie czerwca tego roku. Pozycja "Pięści anioła" traktuje o jednym z najlepszych w historii polskich pięściarzy, który na swoim koncie zapisał mnóstwo sukcesów, choć w dorobku brakuje mu złotego medalu igrzysk olimpijskich. Zbigniew Pietrzykowski, bo o nim mowa, przez zdecydowaną większość kariery związany był z klubem z Bielska-Białej. Przez dwa lata reprezentował barwy Legii.

"O II wojnie światowej napisano już właściwie wszystko, ale 60 lat po jej zakończeniu, finalizując przegląd literatury przedmiotu, bez trudu dostrzegłem, że w wielu, nawet pomnikowych dziełach w ogóle lub w sposób zupełnie marginalny potraktowano udział sportu i sportowców w heroicznej walce społeczeństwa polskiego walczącego z okupantem niemieckim i sowieckim o zachowanie tożsamości i jedności narodowej" - pisze Bogdan Tuszyński we wstępie do książki zatytułowanej "Za cenę życia".

Książka "Lew Wybrzeża" traktuje o Romanie Koryncie - wyśmienitym przed laty obrońcy, który rozegrał 34 spotkania w reprezentacji Polski. Zawodnik przez dwa sezony grał w barwach Legii, choć wydana książka traktuje głównie o Koryncie jako legendzie gdańskiej Lechii, w której spędził 14 lat jako zawodnik, a następnie pozostał trenerem młodzieży.

Klasyka gatunku - książka Nicka Hornbiego pt. "Futbolowa gorączka" to doskonała lektura, oddająca fascynację piłką nożną, miłość do klubu. To lektura obowiązkowa dla wszystkich kibiców, nie tylko piłkarskich. I choć fani w Polsce raczej nie mogą emocjonować się futbolem na takim poziomie, do jakiego przywykli kibice na Wyspach, fascynację Hornbiego możemy jak najbardziej zrozumieć.

"Autorzy przystąpili do pracy nad tą książką z wielką satysfakcją, a jednocześnie uzasadnionymi obawami o właściwy wybór sylwetek i klubów. Ograniczona wielkość pozycji narzucała dość surową selekcję, a każda z kandydatur była obiektem wielu dyskusji autorów i Wydawcy. (...) Mamy nadzieję, że zdecydowana większość sylwetek piłkarzy i klubów zostanie przyjęta bez sporów. W stosunku do pewnej części padną z pewnością kontrkandydatury. (...) Dlaczego nie ma sylwetek Brychczego, Kałuży, Kuchara, Oślizły, Pola, Szczepaniaka, Szymkowiaka, czy Wodarza..." - czytamy we wstępie do książki, który właściwie wyjaśnia, co znajdujemy w środku.

Kiedy wychodziła pierwsza książka napisana przez Romana Zielińskiego, była czymś zupełnie nowym na polskim rynku. Był rok 1993 i książek stricte kibicowskich na rynku właściwie nie było. Zresztą do dzisiaj jest to nisza, szczególnie w porównaniu z tym, co dzieje się choćby na Wyspach, gdzie byli chuligani spisali swoje wspomnienia, które sprzedawały się doskonale, a niektóre też doczekały się ekranizacji.